ابتکار جراحان ایرانی آمریکایی در استفاده از VR برای جراحی مغز

انستیتو تحقیقات ایرانیان ترکیه _ به گزارش خبرگزاری ایرانشهر _واقعیت مجازی یا Virtual Reality که به اختصار با حروف VR نمایش داده می‌شود، عبارت است از تلاش بشر برای برداشتن مرزهای بین فضای واقعی و فضای مجازی وملموس کردن فضاهایی با هزینه پایین مثل پرواز و یا حتی شبیه سازی عمل جراحی؛ در حقیقت، واقعیت مجازی یک فناوری نوین است که به کاربر امکان می‌دهد تا با یک محیط شبیه‌سازی شده رایانه‌ای اندرکنش (تعامل) داشته باشد. اکنون و برای نخستین گام های جدی بشر، جراحان ایرانی‌تبار مغز و اعصاب دانشگاه UCLA در لس‌آنجلس از این تکنولوژی مدرن برای درمان بیماران‌ بهره می‌برند.

وبگاه خبری دیلی بروین گزارش مفصلی در این‌باره منتشر کرده و به معرفی دو حراج طراز اول ایرانی آمریکایی در همین زمینه پرداخته است که خلاصه آن را با یکدیگر مرور می‌کنیم:

دکتر آریا فلاح

او جراح مغز و اعصاب کودکان است و با عینک ویژه واقعیت مجازی به چشم و ابزار مخصوص خود برای دو عمل جراحی مغز از راه دور دیده می‌شود. دکتر فلاح با دقت بسیار با استفاده از آن‌چه با عینک واقعیت مجازی مشاهده می‌کند و یک اسکن سه‌بعدی قدرتمند، بدنبال یک تومور در اعماق مغز یک بیمار است.

دکتر آریا فلاح می‌گوید: «واقعیت مجازی به‌عنوان یک روش نوین جراحی، حدود دو سال پیش معرفی شد و به راحتی باعث شده تا پیش از اقدام به عمل جراحی اصلی بر روی بیمار، بتوانیم یک عمل تمرینی بر روی اسکن سه‌بعدی مغز بیمار داشته باشیم. یکی از ویژگی‌های اصلی واقعیت مجازی این است که می‌توانیم جزییات محل مورد نظر در مغز را بسیار بزرگتر و دقیق‌تر از آن‌چه پیش از این وجود داشت، مشاهده کنیم تا به بافت‌های سالم اطراف، آسیبی وارد نشود.»

دکتر فلاح معتقد است، واقعیت مجازی مانند دیگر روش‌های نوین در پزشکی بزودی مورد استفاده همه همکارانش قرار خواهد گرفت، درست مانند فناوری لیزر که پس از گذشت یک دهه از عمر آن، اکنون یکی از پرکاربردترین متدهای اعمال جراحی است اما استفاده از این روش ممکن است باعث آسیب زدن به بافت‌های اطراف محل مورد جراحی شود و طول مدت بهبودی و درمان زیاد شود.

دکتر فلاح درباره استفاده از تکنولوژی واقعیت مجازی می‌گوید: «این کار من است که به دیگران نشان دهم چگونه بیماران مغز و اعصاب بویژه مبتلایان به صرع می‌توانند به سرعت بهبود یابند.»

دکتر آریا فلاح در پایان می‌افزاید: «در بیشتر موارد سخت‌ترین راه درمان، داروست ولی گاه عمل جراحی آسان‌تر و سریع‌تر است.»

دکتر نادر پوراتیان

این جراح متخصص مغز و اعصاب بر روی بیماری‌های عصبی و روانی کار می‌کند. دکتر نادر پوراتیان با استفاده از شبیه‌سازی ژرفای مغز و شناسایی برخی از نقاط ویژه آن پیش از اقدام به عمل جراحی، به موفقیت در بهبود عملکرد سیستم اعصاب مبتلایان به بیماری‌های روانی و عصبی، کمک شایانی کرده است.

دکتر پوراتیان می‌گوید: «از لحاظ تاریخی، در گذشته متخصصین مغز و اعصاب در شناسایی بعضی از بخش‌های مغز که با بیماری‌های عصبی و روانی در ارتباط بود، مشکلات زیادی داشتند اما امروز با استفاده از فناوری واقعیت مجازی به آسانی با استفاده از نرم‌افزارهای رایانه‌ای می‌توان با یک کاوشگر مجازی هر قسمتی از مغز را انتخاب کرد و بافت مورد نظر و عملکرد آن را رصد کرد.»

دکتر نادر پوراتیان درباره حسن بزرگ تکنولوژی واقعیت مجازی در جراحی‌های مغز و اعصاب معتقد است: «بسیاری از بیماران از این‌که ممکن است به بافت مغزی‌شان در هنگام عمل جراحی آسیب وارد شود، نگران هستند اما اکنون متخصصان با استفاده از فناوری شبیه‌سازی ژرفای مغز که تقریبا دو دهه پیش اختراع شده، می‌توانند در هر دو زمینه تحریک یا تعدیل فعالیت‌های الکتریکی مغز و اعصاب بدون آسیب رساندن به بافت‌ آن‌ها عمل کنند.»

دکتر پوراتیان می افزاید: «بوسیله شبیه‌ساز ژرفای مغز می‌توان مقدار و فرکانس امواج الکتریکی مورد نیاز برای به راه‌اندازی یا تعدیل و تثبیت بافت مورد نظر عصبی یا مغزی را مشخص کرد و سپس با استفاده از امواج الکتریکی فرکانس پایین، بافت را تحریک و فعال کرد. این روش (شبیه‌سازی ژرفای مغزی) برای درمان یا جلوگیری از پیشروی بیماری پارکینسون بسیار موفقیت‌آمیز بوده است و برای بیماری‌هایی مانند نشانگان (سندروم) تورت و دردهای مزمن، موفقیتی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد داشته است؛ ضمن آن‌که برای درمان بیماری صرع نیز بوسیله این متد، گام‌هایی برداشته شده است. معمولا دوره درمانی بوسیله استفاده از واقعیت مجازی و شبیه‌ساز ژرفای مغز حدود یکی دو سال طول می‌کشد.»

دکتر نادر پوراتیان از همکاری با شرکت «Second Sight» مستقر در لس‌آنجلس گفت که با بهبود و توسعه شبیه‌ساز ژرفای مغز بوسیله این کمپانی، کمک به نابینایان با هدف بازگرداندن بینایی به آنان دنبال می‌شود؛ البته این موضوع درباره نابینایانی است که مشکل قطع ارتباطات پالس‌های الکتریکی عصبی بین شبکیه چشم و مرکز بینایی مغز دارند.

به این متخصصین ایرانی تبار جراحی مغز و اعصاب دانشگاه یوسی‌ال‌ای، دکتر «جیسون لرنر» به‌عنوان الکتروفیزیولوژیست و جراح مغز و اعصاب کودکان کمک می‌کند. او متخصص استفاده از الکترو- انسفالوگرام یا دستگاه تشخیص فعالیت الکتریکی مغز و اعصاب است و معمولا به دکتر آریا فلاح برای آماده‌سازی امور عمل جراحی یاری می‌رساند. دکتر لرنر می‌گوید، او به دکتر فلاح برای تعیین بخشی از مغز بیمار که باعث تشنج و یا دیگر نارسایی‌های مغزی و عصبی شده است، کمک می‌کند تا برای برش زدن آن قسمت و انجام عمل جراحی بر روی آن آماده شود. همسر دکتر لرنر به بیماری صرع مبتلاست و او امیدوار است تا بتواند به بیماران صرعی برای درمان‌شان کمک کند.